Als ZZP'er regel je alles zelf. Je klanten, je tarieven, je administratie. Maar er komt een verandering aan die je niet kunt negeren: de verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen. De Wet BAZ is aangenomen en hoewel de invoering naar verwachting pas in 2027 of 2028 plaatsvindt, is 2026 het jaar om je voor te bereiden.
In dit artikel lees je wat de verplichte AOV voor ZZP'ers inhoudt, wat het kost, wanneer het ingaat en waarom je nu al actie moet ondernemen. Bekijk ook het complete overzicht van nieuwe regels voor ondernemers in 2026 voor de bredere context.
Wat is de Wet BAZ?
BAZ staat voor Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen. Het is een verplichte verzekering die alle IB-ondernemers en directeur-grootaandeelhouders (DGA's) beschermt tegen inkomensverlies bij langdurige ziekte of arbeidsongeschiktheid.
Ongeveer twee op de drie ZZP'ers hebben op dit moment geen AOV. De premie is hoog, het voelt ver weg en je denkt "mij overkomt het niet". Bij langdurige uitval staan die zelfstandigen er financieel alleen voor. Dat probleem wil de overheid oplossen met de Wet BAZ.
De verzekering wordt uitgevoerd door het UWV. Je hoeft dus niet zelf een verzekeraar te zoeken. Het UWV int de premie en keert uit bij arbeidsongeschiktheid. Voor zelfstandigen die al een private AOV hebben, komt er een opt-out mogelijkheid.
Wat dekt de verplichte AOV?
De basisverzekering biedt een sobere dekking. Het is een vangnet, geen luxe uitkering. Dit zijn de voorwaarden.
- Uitkering: 70% van het wettelijk minimumloon. In 2026 komt dat neer op bruto circa 1.650 euro per maand. De uitkering is niet gekoppeld aan je werkelijke inkomen.
- Wachttijd: twaalf maanden. Het eerste jaar moet je zelf overbruggen. Heb je geen buffer? Dan zit je zonder inkomen.
- Drempel: je moet minimaal 25% arbeidsongeschikt zijn. Bij een lager percentage krijg je niets. De keuring doet het UWV.
- Premie: maximaal 6,5% van je belastbaar inkomen. Bij een winst van 40.000 euro is dat maximaal circa 2.600 euro per jaar.
Wanneer gaat de verplichte AOV in?
De Wet BAZ is door de Eerste en Tweede Kamer aangenomen. De exacte invoeringsdatum staat nog niet vast, maar wordt verwacht rond 2027 of 2028.
Peildatum: waarom die belangrijk is
In de wet is een peildatum opgenomen. Heb je voor die datum al een private AOV die aan bepaalde voorwaarden voldoet? Dan kun je kiezen om niet deel te nemen aan de verplichte basisverzekering. Dit heet de "eerbiedigende werking" of opt-out. De exacte peildatum wordt nog vastgesteld, maar naar verwachting valt die samen met de invoerdatum of kort daarvoor.
Waarom je nu al moet handelen
Wacht je tot de wet ingaat, dan mis je mogelijk de opt-out. Een private AOV afsluiten kost tijd: er is een medische keuring nodig, de doorlooptijd kan weken duren en acceptatie is niet gegarandeerd. Begin in 2026 met orienteren, dan heb je ruim de tijd voor een weloverwogen keuze.
Bekijk je complete starterschecklist voor 2026 als je net begonnen bent als zelfstandige.
Private AOV vs. verplichte basisverzekering
Het verschil tussen een private AOV en de verplichte basisverzekering is groot.
| Verplichte AOV (Wet BAZ) | Private AOV | |
|---|---|---|
| Uitkering | 70% van minimumloon (ca. 1.650 euro/maand) | 70-80% van je werkelijke inkomen |
| Wachttijd | 12 maanden | Keuze: 30 dagen tot 24 maanden |
| Premie | Max. 6,5% van inkomen | Verschilt per verzekeraar en dekking |
| Keuring | Geen acceptatiekeuring | Medische keuring bij aanvraag |
| Uitvoering | UWV | Private verzekeraar |
| Opt-out | Niet mogelijk (tenzij private AOV) | N.v.t. |
Een private AOV biedt een hogere uitkering gekoppeld aan je werkelijke inkomen. Verdien je 4.000 euro per maand? Dan kun je tot 3.200 euro verzekeren. Bij de verplichte AOV krijg je maximaal 1.650 euro bruto, ongeacht je inkomen. Je kunt bovendien zelf de wachttijd kiezen, bijvoorbeeld 30 dagen in plaats van een jaar.
Heb je voor de peildatum al een private AOV? Dan kun je een opt-out aanvragen en ben je niet gebonden aan de basisverzekering.
Wat betekent dit voor je financiele planning?
De verplichte AOV heeft direct impact op je netto inkomen als ZZP'er. Neem dit mee in je planning.
AOV-premie is fiscaal aftrekbaar
De premie is aftrekbaar als uitgave voor inkomensvoorzieningen. Dat geldt voor zowel de verplichte als een private AOV. Bekijk alle aftrekposten voor ZZP'ers in 2026 om te zien hoe de AOV-premie past in je totale aftrekpositie.
Impact op je netto inkomen
Bij een winst van 50.000 euro en een premie van 6,5% betaal je 3.250 euro per jaar. Na de belastingbesparing (circa 35,75% in de eerste schijf) kost het je netto rond de 2.090 euro per jaar, oftewel circa 174 euro per maand.
Verwerk het in je administratie
Neem de AOV-premie op als vaste kostenpost. Zo voorkom je verrassingen bij je jaarafsluiting. Met goede facturatiesoftware houd je overzicht over al je inkomsten en uitgaven, inclusief de AOV-premie.
Pas ook je uurtarief aan. Reken de extra kosten door en pas je tarief aan voordat de wet ingaat. Houd je urenregistratie bij om het urencriterium te halen voor de zelfstandigenaftrek. Val je onder de Kleine Ondernemersregeling (KOR)? Dan is de impact op je btw-positie anders, maar de AOV-plicht geldt wel gewoon.
Veelgestelde vragen over de verplichte AOV
Is de AOV al verplicht in 2026?
Nee, in 2026 is de AOV voor ZZP'ers nog niet verplicht. De Wet BAZ is aangenomen, maar de invoering wordt verwacht rond 2027 of 2028. Toch is 2026 het moment om je voor te bereiden en eventueel een private AOV af te sluiten voor de opt-out.
Hoeveel kost de verplichte AOV?
De premie bedraagt maximaal 6,5% van je belastbaar inkomen. Bij een inkomen van 40.000 euro is dat maximaal circa 2.600 euro per jaar. De premie is fiscaal aftrekbaar, waardoor de netto kosten lager uitvallen.
Kan ik me afmelden als ik al een AOV heb?
Ja, als je voor de peildatum al een private AOV hebt die aan de minimale dekkingseisen voldoet, kun je een opt-out aanvragen. De exacte voorwaarden en peildatum worden nog bekendgemaakt.
Geldt de verplichte AOV ook voor DGA's?
Ja, de Wet BAZ geldt voor alle IB-ondernemers en voor DGA's. Als DGA val je niet onder de werknemersverzekeringen (WIA), waardoor de verplichte AOV ook op jou van toepassing is.
Mag ik de AOV-premie aftrekken van de belasting?
Ja, de premie voor zowel de verplichte als een private AOV is aftrekbaar als uitgave voor inkomensvoorzieningen in box 1. Bekijk alle aftrekposten voor ZZP'ers voor het volledige overzicht.
Wat als ik geen AOV neem en het wel verplicht wordt?
Zodra de Wet BAZ in werking treedt, word je automatisch aangemeld bij de basisverzekering via het UWV. Je kunt je er dan niet meer aan onttrekken, tenzij je alsnog een private AOV afsluit die aan de eisen voldoet. Het UWV int de premie automatisch via de Belastingdienst.
Bereid je nu voor op de verplichte AOV
De verplichte AOV is geen ver-van-mijn-bed-show meer. De wet is aangenomen en de invoering komt eraan. Of je nu kiest voor de basisverzekering via het UWV of liever een private AOV afsluit: wacht niet tot het laatste moment.
Gebruik 2026 om je te orienteren, je financiele planning aan te passen en je administratie op orde te brengen. Werk je samen met een boekhouder? Bespreek de impact en lees hoe je die samenwerking optimaliseert met software.
Met TRONVoice houd je grip op je facturen, kosten en volledige administratie. Maak gratis een account aan en zorg dat je administratie klaar is voor alles wat 2026 en daarna brengt.
