BTW verlegd in de bouw: hoe factureer je als (onder)aannemer

De verleggingsregeling voor de bouw houdt in dat een onderaannemer of uitlener geen btw op zijn factuur zet, maar die btw verlegt naar de (hoofd)aannemer of eigenbouwer voor wie hij werkt. Deze regeling geldt bij werken van stoffelijke aard aan onroerende zaken: bouwen, slopen, monteren, verbouwen, herstellen, onderhouden en schoonmaken. Voor de onderaannemer is de regel verplicht, niet optioneel. Op de factuur zet je "btw verlegd" en het btw-identificatienummer van de opdrachtgever, de btw zelf blijft leeg.

In het kort

• Als onderaannemer of uitlener in de bouw verleg je de btw altijd naar de (hoofd)aannemer of eigenbouwer, zonder eigen btw op de factuur.
• De vermelding "btw verlegd" en het btw-identificatienummer van de opdrachtgever zijn verplicht; de omzet staat exclusief btw op de factuur.
• Op je btw-aangifte rapporteer je de omzet in rubriek 1e; de hoofdaannemer geeft dezelfde omzet aan in rubriek 2a en trekt de btw meteen weer af.

De verleggingsregeling bestaat om btw-fraude in ketens tegen te gaan. Voor 1982 zag de Belastingdienst regelmatig dat een onderaannemer btw in rekening bracht, deze incasseerde en daarna failliet ging zonder ooit btw af te dragen, terwijl de hoofdaannemer die btw wel al had teruggevraagd. Door de heffing bij de eindpartij te leggen, sluit je die route af. Voor jou als (onder)aannemer betekent het één ding: kennen wanneer je verlegt, en het correct op de factuur en in je aangifte verwerken.

Op deze pagina

• Wanneer je btw verlegt in de bouw
• Uitzonderingen: wanneer je gewoon btw rekent
• Hoofdaannemer, onderaannemer en eigenbouwer
• Wat er op de factuur moet staan
• Stappenplan: btw verleggen op je factuur
• Verlegde btw in je aangifte verwerken
• Boetes en aandachtspunten
• Hoe TRONVoice de verlegging voor je regelt
• Veelgestelde vragen

Wanneer je btw verlegt in de bouw

De regeling is verplicht zodra vier voorwaarden samen aanwezig zijn. Je werkt als onderaannemer of uitlener voor een (hoofd)aannemer of eigenbouwer, je verricht werken van stoffelijke aard, die werken hebben betrekking op een onroerende zaak, en het werk gebeurt hoofdzakelijk op locatie. De opdrachtgever is een ondernemer met btw-nummer.

Onder werken van stoffelijke aard vallen bouwen, slopen, verbouwen, herstellen, monteren, installeren, onderhouden en schoonmaken. Ook grondwerk, hoveniersactiviteiten in het kader van bouw, en werken aan scheepvaart en op- en overslag vallen eronder. Verhuur van personeel dat dergelijke werken uitvoert valt ook onder de regeling. De verlegging is niet iets waarvoor je toestemming vraagt; als aan de voorwaarden is voldaan, moet je verleggen.

Wat je bij twijfel vooral checkt: is mijn opdrachtgever zelf aannemer of eigenbouwer voor deze klus? Werkt hij het geheel af richting een derde? Dan verleg jij de btw. Werkt hij niet zelf door aan een derde en is het werk voor hem eindbestemming (bijvoorbeeld een woningbouwvereniging die alleen verhuurt), dan verleg je niet en factureer je gewoon met 21 procent, tenzij je opdrachtgever als eigenbouwer wordt aangemerkt (zie verderop).

Uitzonderingen: wanneer je gewoon btw rekent

Er zijn situaties waarin je in de bouw juist géén btw verlegt. Ken je die uitzonderingen niet, dan doe je het snel fout, in beide richtingen.

• Puur intellectueel werk. Architecten, tekenaars, constructeurs en administratief bouwtoezicht verrichten geen werk van stoffelijke aard. Zij factureren met 21 procent btw.
• Alleen materialen leveren zonder installatie. Als je materialen levert die de klant zelf verwerkt, is er geen sprake van montage of bouw. Verkoop je bijvoorbeeld alleen dakpannen zonder ze te leggen, dan reken je gewoon btw.
• Meer dan de helft in je eigen werkplaats. Voer je het werk grotendeels of geheel in je eigen werkplaats uit (denk aan een timmerman die kozijnen maakt in zijn atelier en ze alleen aflevert), dan geldt de verlegging niet. Ga je die kozijnen ook plaatsen, dan valt de plaatsing er wel weer onder.
• Direct aan een particulier of niet-ondernemer. Werk je rechtstreeks voor een particulier, een vereniging zonder btw-nummer of een niet-ondernemer, dan verleg je nooit; je rekent altijd het geldende Nederlandse btw-tarief.
• Klein onderhoud aan een bestaand goed onder een koopcontract. Kleine bijkomende werkzaamheden in het kader van een verkoop van een bestaande onroerende zaak vallen buiten de verleggingsregeling.
• Werk buiten Nederland. Voor werk aan onroerende zaken in het buitenland gelden de btw-regels van het land waar de zaak zich bevindt. Zie ook onze gids over btw internationale handel en de hub over internationaal factureren en btw.

Hoofdaannemer, onderaannemer en eigenbouwer

Deze drie rollen bepalen wie verlegt en wie de btw uiteindelijk afdraagt.

• De hoofdaannemer neemt het werk aan van de eindopdrachtgever en is contractueel verantwoordelijk voor de oplevering. Naar de eindopdrachtgever factureert hij normaal met 21 procent btw (of soms 9 procent bij bepaalde renovaties aan woningen).
• De onderaannemer werkt in opdracht van de hoofdaannemer of van een andere onderaannemer verderop in de keten. Naar boven toe in de keten verlegt hij de btw altijd, zolang aan de voorwaarden hierboven wordt voldaan.
• Een eigenbouwer is een ondernemer die zonder opdracht van een ander in de regelmatige uitoefening van zijn bedrijf werken aan onroerende zaken uitvoert. Denk aan een projectontwikkelaar die op eigen risico bouwt of een woningcorporatie die zelf nieuwbouw regisseert. Ook een eigenbouwer geldt fiscaal als aannemer. Onderaannemers die voor een eigenbouwer werken, verleggen dus ook naar de eigenbouwer.

Wie tussen deze rollen twijfelt, vraagt om een schriftelijke bevestiging van de opdrachtgever dat hij als (hoofd)aannemer of eigenbouwer optreedt voor dit project. Die verklaring bewaar je bij het dossier van de klus. Dat is je bewijs bij een boekencontrole.

Wat er op de factuur moet staan

De factuur waarop je verlegt lijkt op een normale factuur, maar met een paar wezenlijke verschillen. De btw laat je leeg. In plaats daarvan vermeld je duidelijk dat de heffing is verlegd naar de afnemer, en je geeft het buitenlandse of binnenlandse btw-identificatienummer van de opdrachtgever door. Voor een dieper overzicht van alle verplichte factuurgegevens is er ook onze complete gids over btw verlegd op de factuur en het stap-voor-stap-plan om zo'n factuur op te maken.

Sommige boekhouders gebruiken de langere formulering "Verleggingsregeling van toepassing volgens artikel 24b Uitvoeringsbesluit omzetbelasting 1968". Dat mag ook. Belangrijk is dat het voor de afnemer en voor de Belastingdienst zonneklaar is dat de heffing bij de afnemer ligt.

Stappenplan: btw verleggen op je factuur

Voor elke opdracht loop je dezelfde zes stappen door. In goede facturatiesoftware verlopen ze automatisch.

1. Controleer of de voorwaarden gelden. Ga na of het werken van stoffelijke aard aan een onroerende zaak zijn, of jouw opdrachtgever aannemer of eigenbouwer is, en of hij een geldig btw-nummer heeft.
2. Vraag om een schriftelijke bevestiging van de rol van je opdrachtgever als hoofdaannemer of eigenbouwer, en bewaar die bij het projectdossier.
3. Maak de factuur op zonder btw-tarief en zonder btw-bedrag. Alleen het omzetbedrag exclusief btw komt op de regel.
4. Zet de vermelding "btw verlegd" op de factuur en het btw-identificatienummer van de opdrachtgever.
5. Boek de factuur in je administratie met de code voor verlegde btw, zodat het bedrag automatisch in rubriek 1e van je btw-aangifte terechtkomt.
6. Verstuur de factuur en bewaar hem inclusief de opdrachtbevestiging voor de bewaartermijn van zeven jaar (of tien jaar voor onroerende zaken).

Verlegde btw in je aangifte verwerken

De aangifte werkt anders dan bij een gewone factuur. Voor beide partijen in de keten hoort een verlegde transactie in een specifieke rubriek.

• Als onderaannemer rapporteer je het omzetbedrag exclusief btw in rubriek 1e van je btw-aangifte (leveringen belast met 0 procent of niet bij u belast). Het btw-bedrag laat je leeg.
• Als hoofdaannemer of eigenbouwer die de verlegde btw ontvangt, geef je hetzelfde bedrag aan in rubriek 2a (leveringen of diensten waarbij de heffing van omzetbelasting naar u is verlegd). De btw die daaruit voortkomt (meestal 21 procent) reken je zelf uit en tel je op bij je verschuldigde btw. Diezelfde btw mag je in dezelfde aangifte weer aftrekken als voorbelasting in rubriek 5b, voor zover je recht op aftrek hebt. Per saldo betaal je de fiscus dus niets extra, maar de aangifte is wel volledig.

Voor de onderaannemer betekent dit dat hij geen btw hoeft af te dragen op de verlegde omzet, maar zijn recht op aftrek van voorbelasting op eigen inkoop houdt hij natuurlijk gewoon. Ontstaat er hierdoor structureel een teruggaaf, dan is dat prima; sommige aannemers vragen daarom om maandaangifte in plaats van kwartaal.

Boetes en aandachtspunten

Een verkeerd toegepaste verleggingsregeling kost geld, in beide richtingen. Reken je ten onrechte btw in plaats van te verleggen, dan is die btw op je factuur formeel niet aftrekbaar bij je afnemer. De afnemer kan de btw terugvorderen bij jou en je moet corrigerende facturen sturen. Verleg je onterecht (bijvoorbeeld naar een particulier), dan draag jij zelf de btw af aan de fiscus.

Bij niet-nakoming van de factureringsregels kan de Belastingdienst een boete opleggen. Zorg daarom voor een vast proces: bevestiging van de rol van de opdrachtgever, correcte factuurregels in je software, en periodieke controle van je btw-aangifte. Voor complexere ketens waar ook aansprakelijkheden voor loonheffing meespelen, is er de g-rekening voor de bouw en uitzendbranche die je apart moet regelen.

Hoe TRONVoice de verlegging voor je regelt

Elke factuur handmatig aanpassen, "btw verlegd" typen, het btw-nummer van de opdrachtgever kopiëren en checken of je in de juiste rubriek van je aangifte terechtkomt: dat is precies het soort werk waar fouten in sluipen. In TRONVoice leg je bij een aannemer of eigenbouwer eenmalig vast dat op zijn facturen de verlegging van toepassing is. Vanaf dat moment maakt de software elke factuur automatisch op zonder btw-percentage, met de correcte vermelding en zijn btw-nummer erbij. De omzet loopt automatisch naar rubriek 1e in je btw-aangifte.

Werk je zowel voor particulieren als voor aannemers, dan zet je per klant of per project in of verlegging geldt. Zo blijft één deel van je omzet netjes 21 procent en het andere deel verlegd, zonder dat je bij elke factuur nadenkt. Voor projecten waar je meerdere administraties bij hebt, bijvoorbeeld je zzp-tak en een aparte bv, doe je dat via multi-administraties in dezelfde omgeving. Met bankkoppelingen zie je bovendien meteen welke verlegde facturen betaald zijn. Ga aan de slag met TRONVoice en houd de bouwbtw automatisch op orde.

Veelgestelde vragen

Wat betekent btw verlegd in de bouw precies?

Btw verlegd wil zeggen dat jij als onderaannemer of uitlener geen btw op je factuur zet, maar dat de (hoofd)aannemer of eigenbouwer voor wie je werkt de btw zelf berekent en aangeeft in zijn btw-aangifte. Jij factureert exclusief btw, met de vermelding "btw verlegd" en het btw-nummer van de opdrachtgever. Die opdrachtgever mag de verlegde btw in beginsel in dezelfde aangifte ook weer aftrekken.

Mag ik als zzp'er in de bouw kiezen om gewoon btw te factureren?

Nee. De verleggingsregeling is verplicht zodra aan de voorwaarden is voldaan. Reken je ten onrechte 21 procent, dan is die btw op je factuur voor de afnemer niet aftrekbaar en moet je een gecorrigeerde factuur uitreiken. Alleen als een uitzondering geldt (bijvoorbeeld werk grotendeels in eigen werkplaats of factureren aan een particulier) reken je wel gewoon btw.

Wat is een eigenbouwer?

Een eigenbouwer is een ondernemer die zonder opdracht van een derde in de regelmatige uitoefening van zijn bedrijf werken aan onroerende zaken uitvoert. Voorbeelden zijn projectontwikkelaars en woningcorporaties die zelf nieuwbouw regisseren. Voor de btw wordt de eigenbouwer gelijkgesteld met een aannemer. Onderaannemers die voor een eigenbouwer werken, verleggen dus ook de btw.

In welke rubriek geef ik verlegde omzet aan?

Als onderaannemer zet je de verlegde omzet in rubriek 1e van je btw-aangifte, dat is de rubriek voor leveringen belast met 0 procent of niet bij jou belast. De hoofdaannemer of eigenbouwer die de verlegde btw ontvangt, geeft datzelfde bedrag aan in rubriek 2a en verwerkt de eventueel aftrekbare voorbelasting in rubriek 5b.

Geldt verleggen ook als ik voor een particulier werk via een aannemer?

Ja. De verlegging kijkt naar je directe opdrachtgever, niet naar de eindklant. Werk je als onderaannemer voor een hoofdaannemer die op zijn beurt aan een particulier bouwt, dan verleg jij naar de hoofdaannemer. Die hoofdaannemer factureert vervolgens met btw naar de particulier.

Wat gebeurt er als ik het btw-nummer van mijn opdrachtgever niet controleer?

Zonder geldig btw-nummer op de factuur mag je formeel niet verleggen. Bij een controle kan de Belastingdienst de heffing dan bij jou leggen, wat een naheffing en boete kan opleveren. Vraag het btw-nummer bij een nieuwe opdrachtgever meteen op en bewaar het bij het klantdossier. Bij twijfel over de status als (hoofd)aannemer of eigenbouwer vraag je om een schriftelijke bevestiging.